| |
Zakład Archeologii Średniowiecza i Czasów Nowożytnych
Kierownik
Dr hab. Jacek Poleski  | »info
Pracownik dydaktyczny
Prof. dr hab. Michał Parczewski | »info
Mgr Dariusz Niemiec | »info
|
|
 Zakład prowadzi badania nad archeologią okresu wczesnego średniowiecza w Europie Środkowej i Wschodniej. Przedmiotem studiów są dzieje Słowiańszczyzny w V-XIII w., zwłaszcza zaś następująca problematyka:
etnogeneza Słowian i początki kultury wczesnosłowiańskiej,
przemiany osadnictwa we wczesnym średniowieczu w Małopolsce i na obszarach sąsiednich,
badania grodów plemiennych i wczesnopaństwowych na terenie Małopolski,
kształtowanie się pograniczy etnicznych w świecie słowiańskim,
ślady oddziaływań obcych na Słowiańszczyźnie.
W minionej dekadzie pracownicy Zakładu ogłosili drukiem ponad 100 publikacji, w tym 3 książki. Uruchomiono nową serię wydawniczą "Archaeoslavica" (ukazały się 3 tomy), a także zredagowano 3 inne wydawnictwa zbiorowe.
Zakład był współorganizatorem kilku dużych międzynarodowych konferencji naukowych (m.in.: "Początki sąsiedztwa. Pogranicze etniczne polsko-rusko-słowackie w średniowieczu", Rzeszów 1995; "Archeologia o początkach Słowian", Kraków 2001).
W ostatnim dziesięcioleciu kontynuowano badania wykopaliskowe na osadzie w »Bachórzu oraz grodziskach w »Naszacowicach, »Zawadzie Lanckorońskiej, »Łapczycy i »Podegrodziu.
Na ukończeniu jest rozprawa habilitacyjna dr. J. Poleskiego, mgr M. Wołoszyn obronił prace doktorską a 4 osoby (nie będących pracownikami IA UJ) przygotowują dysertacje doktorskie pod opieką kierownika Zakładu.
Programy badawcze:
1. Kultury Słowiańszczyzny wczesnośredniowiecznej;
Prace terenowe i studia głównie nad początkami Słowiańszczyzny. Partnerami zagranicznymi są w tym względzie dr Gabriel Fusek z Instytutu Archeologicznego Słowackiej Akademii Nauk w Nitrze, dr Igor Gavrituchin z Instytutu Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie oraz Valentina S. Vergej z Instytutu Historii Akademii Nauk Białorusi w Mińsku. Zakład uruchomił serię wydawniczą "Archaeoslavica", która służy jako międzynarodowe forum dla archeologów-źródłoznawców zajmujących się początkami Słowiańszczyzny. Ponadto wdrożono realizację projektu wydawniczego "Frühe Slawen in Mitteleuropa" wspólnie z dr. Janem Bemmannem z Friedrich Schiller Universität w Jenie (Niemcy).
2. Rozmieszczenie osadnictwa wczesnośredniowiecznego w południowej Małopolsce;
Celem jest odtworzenie struktur osadniczych poprzez badania poszukiwawcze oraz weryfikację dawniejszych znalezisk wczesnośredniowiecznych, a także publikacja źródeł archeologicznych. Uzyskano i wykorzystano nowe możliwości wydawnicze w tym zakresie. W ramach międzynarodowego projektu edytorskiego "Moravia Magna", zapoczątkowanego niedawno pod auspicjami akademii nauk Austrii, Czech, Słowacji, Węgier i Polski (Polska Akademia Umiejętności), uruchomiono finansowane przez PAU nowe wydawnictwo źródłoznawcze. Redaktorem "Moravia Magna. Seria Polona" został z ramienia PAU M. Parczewski.
3. Rozpad Słowiańszczyzny na część wschodnią i zachodnią;
W tym zakresie prowadzone są m.in. studia nad lokalizacją siedzib Lędzian - ludu, którego usytuowanie ma kluczowe znaczenie dla kształtującego się w X w. podziału Słowiańszczyzny. W ramach tegoż programu kierowano realizacją grantu promotorskiego KBN, wykonywanego w latach 1999-2002 przez mgr. M. Wołoszyna, pt. "Archeologiczne zabytki ruchome pochodzenia bizantyjskiego i ruskiego z okresu od połowy X do połowy XIII w. z obszaru Polski południowej".
Bibliografia
(Publikacje książkowe pracowników zakładu od 1991 roku)
1. M. Parczewski, Początki kształtowania się polsko-ruskiej rubieży etnicznej w Karpatach. U źródeł rozpadu Słowiańszczyzny na odłam wschodni i zachodni, Kraków 1991
2. Archaeoslavica 1, pod red. M. Parczewskiego, Kraków 1991
3. J. Poleski, Podstawy i metody datowania okresu wczesnośredniowiecznego w Małopolsce, Prace Archeologiczne z. 52, Kraków 1992
4. M. Parczewski, Die Anfänge der frühslawischen Kultur in Polen.Veröffentlichungen der Österreichischen Gesellschaft für Ur- und Frühgeschichte, Bd. XVII, Wien 1993
5. Archaeoslavica 2, pod red. M. Parczewskiego, Kraków 1993
6. Początki sąsiedztwa. Pogranicze etniczne polsko-rusko-słowackie w średniowieczu, pod red. M. Parczewskiego i S. Czopka, Rzeszów 1996
7. Archaeoslavica 3, pod red. M. Parczewskiego, Kraków 1998
8. K. Godłowski, Pierwotne siedziby Słowian. Wybór pism pod red. M. Parczewskiego, Kraków 2000
9. Quellen zur slawischen Besiedlung im Karpatengebiet Bd. 1, Moravia Magna. Seria Polona I, pod red. M. Parczewskiego, Kraków 2001
|
