Pracownicy

Prof. dr hab.
Paweł Valde-Nowak

Kierownik Zakładu

Dr hab. Krzysztof Sobczyk

Adiunkt

Dr hab. Marek Nowak

Adiunkt

Dr Michał Borowski

Adiunkt

Mgr Anna Kraszewska

Archeolog (n-t)


Doktoranci

Zakład Archeologii Epoki Kamienia

Działalność badawcza Zakładu dotyczy podstawowych zagadnień epoki kamienia, od paleolitu dolnego do schyłku eneolitu na obszarze Europy, Afryki Północno-Wschodniej, Bliskiego Wschodu. W szczególności, pracownicy Zakładu zajmują się problemami przejścia od środkowego do górnego paleolitu, zwłaszcza w aspekcie wczesnej obecności  Homo sapiens, ewolucji kultur środkowo-, górno- i późnopaleolitycznych relacji Homo Neanderthalensis do Homo sapiens w Centralnej Europie i na  Półwyspie Bałkańskim, a także transformacji kulturowych w neolicie i eneolicie Europy Środkowej na tle procesów neolityzacji Afryki Północno-Wschodniej oraz wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.

Odrębne miejsce zajmują badania nad wydobywaniem, przetwórstwem i dystrybucją wyrobów kamiennych w społecznościach zbieracko-łowieckich i rolniczo-hodowlanych, a także rekonstrukcje funkcji narzędzi wykonywanych techniką łupania. Kolejny nurt zainteresowań stanowią zagadnienia paleośrodowiskowe, geograficzno-osadnicze i gospodarcze oraz kwestie sztuki paleolitycznej.

Projekty badawcze realizowane w Zakładzie Epoki Kamienia

  • Zróżnicowanie kulturowe w środkowym i górnym paleolicie;
  • Systemy adaptacyjne i strategie łowieckie górno- i schyłkowopaleolitycznych łowców mamutów i reniferów;
  • Taksonomia zespołów środkowopaleolitycznych z jaskiń Jury Ojcowskiej;
  • Późnoplejstoceńskie i wczesnoholoceńskie społeczności w Zachodnich Karpatach;
  • Procesy neolityzacji północno-wschodniej części Kotliny Karpackiej;
  • Etapy i strefy osadnictwa neolitycznego Karpat Zachodnich;
  • Drugi etap neolityzacji ziem polskich i terytoriów ościennych;
  • Środkowy i późny neolit w zachodniej Małopolsce;
  • Technologiczno-surowcowe badania ceramiki neolitycznej;
  • Późne przemysły kamienne od schyłku neolitu do czasów nowożytnych.

Współpraca międzynarodowa

Praktycznie wszystkie dotychczasowe przedsięwzięcia badawcze realizowano w kooperacji z zagranicznymi instytucjami i placówkami naukowymi. Ważniejsze z nich:

1) opracowanie wyników prac wykopaliskowych w jaskini nr 1 w wąwozie Klisoura na Peloponezie, koordynowany przez Urząd ds. Badań Jaskiń i Paleoantropologii w Atenach,

2) opracowanie wyników badań nad początkami neolitu w północno-wschodniej części Kotliny Karpackiej, realizowane wspólnie z Uniwersytetem w Prešovie i Instytutem Archeologii Słowackiej Akademii Nauk,

3) badania osiedli neolitycznych na Pogórzu Zachodniobeskidzkim realizowane w ramach programu partnerstwa Instytutu Archeologii UJ i  Instytutu Prahistorii Uniwersytetu w Bochum,

4) program analiz chronometrycznych obejmujących wyniki badań jaskini Ciemnej i jaskini w Obłazowej Skale, realizowany we współpracy z Harvard University.

 

Najważniejsze publikacje pracowników Zakładu Epoki Kamienia z ostatnich lat

Ginter B., Kozłowski J.K., Guadelli J.-L., Laville H., (eds.) 2000. Temnata Cave. Excavations in Karlukovo Karst Area, Bulgaria. Vol. 2. Part 2. Kraków: Jagellonian University.

Ginter B., (ed.) 2001. Problemy epoki kamienia na obszarze Starego Świata. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Kozłowskiemu. Kraków.

Valde-Nowak P., 2002    Siedlungsarchäologische Untersuchungen zur neolithischen Nutzung der mitteleuropäischen Gebirgslandschaften, Internationale Archäologie 69, Rahden/Westfalen: , VML- Verlag  Maria Leidorf.

Valde-Nowak, P., Nadachowski A., Madeyska T., (eds.) 2003.  Obłazowa Cave. Human activity, stratigraphy and  palaeoenvironment, Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN..

Kozłowski J. K., Nowak M. (eds.)., 2007. Mesolithic/Neolithic Interactions in the Balkans and in the Middle Danube Basin. British Archaeological Reports Int. Series 1726. Oxford: Archaeopress.

Sitlivy V., Zięba A., Sobczyk K., 2008. Middle and Early Upper Palaeolithic of the Krakow Region. Piekary IIa. Monographie de Préhistoire générale 6. Bruxelles : Musées royaux d'Art et d'Histoire.

Sitlivy V., Zięba A., Sobczyk K., 2009.  Middle and Early Upper Palaeolithic of the Krakow Region. Księcia Józefa. Monographie de Préhistoire générale 7. Bruxelles: Musées royaux d'Art et d'Histoire.

Nowak M., 2009. Drugi etap neolityzacji ziem polskich. Kraków: Instytut Archeologii UJ.

Valde-Nowak P., 2009, The Obłazowa and Hłomcza: two Palaeolithic sites in the North-Carpathians Province of silica raw materials, (in:) Adams B., Blades B. (eds.), Lithic Materials and Paleolithic Societies, Oxford, Wiley- Blackwell, pp.196-207

Kozłowski J.K., Nowak M., 2010 From Körös/Criş to the early Eastern Linear Complex: multidirectional transitions in the north-eastern fringe of the Carpathian Basin, (in:) Kozłowski J.K., Raczky P. (eds.), Neolithization of the Carpathian Basin. Northernmost distribution of the Starčevo/Körös Culture, Polish Academy of Arts and Sciences, Institute of Archaeological Sciences of the Eötvös Loránd University, Kraków-Budapeszt, pp. 65-90

Valde-Nowak P., 2010 The Mesolithic in the northernmost periphery of the Carpathian Basin, (in:) Kozłowski J.K., Raczky P. (eds.), Neolithization of the Carpathian Basin. Northernmost distribution of the Starčevo/Körös Culture, Polish Academy of Arts and Sciences, Institute of Archaeological Sciences of the Eötvös Loránd University, Kraków-Budapeszt, pp. 7-21

Wilczyński J., Piotr Wojtal P., Krzysztof Sobczyk K., 2012, Spatial organization of the Gravettian mammoth hunters' site at Kraków Spadzista (southern Poland), Journal of Archaeological Science 39/12, pp. 3627-3642

Sobczyk K., Valde-Nowak P., 2013 Long-distance imports of raw material in the Palaeolithic inventories of the Ciemna Cave (themain chamber sequence), (in:) Z. Mester (eds..) The lithic raw material sources and interregional human contacts in the Northern Carpathian regions, Kraków-Budapest. Polish Academy of Arts and Sciences–Institute of Archaeological Sciences of the Eötvös Loránd University ISBN 978-83-7676-138-1. pp.53-61

Nowak M., 2013 Neolithisation in Polish Territories: Different Patterns, Different Perspectives, and Marek Zvelebil's Ideas, Interdisciplinaria Archeologica, 4, issue 1/2013, Archaeological Centre Olomouc, pp. 85-96

Nowak M., 2014 Identity of FBC Societies in the Upper Vistula River basin, (in:) Furholt M., Hinz M., Mischka D., Noble G., Olausson D., (eds.), Landscapes, histories and societies in the Northern European Neolithic, Dr. Rudolf Habelt GmbH, Bonn, pp.185-195

Trinkaus E., Haduch E., Valde-Nowak P.,Wojtal P., 2014, The Obłazowa 1 early modern human pollical phalanx and Late Pleistocene distal thumb proportions Original Research Article HOMO, Journal of Comparative Human Biology, 65/1, pp. 1-12

Valde-Nowak P., Nadachowski A., 2014, Micoquian assemblage and environmental conditions for the Neanderthals in Obłazowa Cave, Western Carpathians, Poland, Quaternary International 326–327, pp. 146-156

Valde-Nowak P., Alex B., Ginter B., Krajcarz M.T., Madeyska T., Miękina B., Sobczyk K., Stefański D., Wojtal P., Zając M., Zarzecka-Szubińska K.., 2014, Middle Paleolithic sequences of the Ciemna Cave (Prądnik valley, Poland): The problem of synchronization, Quaternary International 326–327, pp.125-145