Dr Radosław Palonka

| e-mail: radek.palonka@uj.edu.pl

Adiunkt w Zakładzie Archeologii Nowego Świata. Zajmuje się archeologią, antropologią i historią kultur indiańskich Ameryki Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem terenów Wschodniego Obszaru Leśnego oraz Południowego Zachodu. Uczestnik wielu projektów i badań archeologicznych w Polsce oraz Stanach Zjednoczonych, m.in. na stanowisku Cahokia Mounds (Illinois) oraz na stanowiskach kultury Pueblo w Kolorado, realizujących programy współpracy archeologów ze współczesnymi społecznościami indiańskimi. Od 2011 roku kieruje samodzielnym projektem badawczym w Kolorado, USA: Projekt Archeologiczny Sand Canyon-Castle Rock, który analizuje osadnictwo i zmiany kulturowe w społecznościach Indian Pueblo z XIII wieku n.e. z regionu Mesa Verde (pogranicze Utah-Kolorado). Zaangażowany w popularyzację archeologii i historii kultur Indian Ameryki Północnej w Polsce (m.in. wykłady w szkołach i ośrodkach kultury, artykuły popularnonaukowe).

Magisterium: Uniwersytet Jagielloński, Wydział Historyczny, 2004 r. Temat: „Struktura społeczna w Tradycji Missisipi na podstawie żródeł archeologicznych i przekazów pisanych"

Doktorat: Uniwersytet Jagielloński, Wydział Historyczny, 2009 r. Temat: "Defensive Architecture and the Depopulation of the Mesa Verde Region, Utah-Colorado, USA in the Thirteenth Century A.D." (opublikowany w 2011 r. przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego)

Zainteresowania naukowe

  • Sztuka i archeologia kultur indiańskich Ameryki Północnej
  • Struktury społeczne i osadnicze w kulturach Missisipi oraz Pueblo
  • Ikonografia sztuki naskalnej z Południowego Zachodu Ameryki Północnej
  • Zagadnienia tożsamości i kontynuacji kulturowej w społecznościach indiańskich ze szczególnym uwzględnieniem kultury Pueblo
  • Współpraca archeologów i antropologów ze współczesnymi plemionami indiańskimi

Badania

Uczestnik wielu projektów, wypraw i badań archeologicznych w Stanach Zjednoczonych, m.in. w okresie 2002-2003 projektu badawczego w starożytnej osadzie kultury Missisipi, Cahokia Mounds (Illinois), wpisanej na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Projekt prowadzony przez Southern Illinois University, Edwardsville i Washington University, St. Louis. Od 2005 do 2008 r. udział w interdyscyplinarnym projekcie badawczym "Goodman Point Archaeological Project: Community Center and Cultural Landscape Study" dotyczącym zmian kulturowych i społecznych w XIII wieku n.e. w regionie Mesa Verde (pogranicze Utah i Kolorado). W ramach ostatniego projektu realizowany był także program współpracy archeologów ze współczesnymi plemionami indiańskimi z Południowego Zachodu USA. Prowadzenie: Crow Canyon Archaeological Center, Cortez, Kolorado, USA. W maju 2009 r. kierownik terenowych badań powierzchniowych (na potrzeby pracy doktorskiej) kilkudziesięciu stanowisk położonych w kanionach Sand Canyon i East Fork, w południowo-zachodniej części Kolorado. Badania zrealizowano na podstawie zezwolenia Bureau of Land Management, United States Department of the Interior.

Od 2007 do 2009 r. asystent kierownika projektu badań archeologiczno-architektonicznych zamku średniowiecznego w Muszynie, woj. małopolskie. W 2010 r. kierownik archeologicznych badań sondażowych wyprzedzających budowę obwodnicy Muszyny.

Od 2011 roku kierownik pierwszego polskiego projektu archeologicznego w Stanach Zjednoczonych: Projekt Archeologiczny Sand Canyon-Castle Rock (Sand Canyon-Castle Rock Community Archaeological Project). Badania projektu realizowane są w kilku kanionach regionu Mesa Verde w Kolorado i skupiają się na analizie i poznaniu osadnictwa oraz zmian społeczno-kulturowych w kulturze Pueblo, w tym wciąż niewyjaśnionego problemu całkowitego wyludnienia tego regionu i migracji Indian Pueblo pod koniec XIII wieku n.e.


Członkostwo w organizacjach i redakcjach, stypendia

Stypendysta Fundacji Fulbrighta w 2006 roku w School of Human Evolution and Social Change, Arizona State University, Phoenix-Tempe. Dwukrotnie w the University of Arizona, Tucson: w 2008 roku dzięki stypendium SYLFF (The Ryoichi Sasakawa Young Leaders Fellowship Fund, Tokyo Foundation), a w 2009 dzięki stypendium Fundacji Kościuszkowskiej. W roku akademickim 2008/2009 stypendysta Funduszu im. Adama Krzyżanowskiego (fundusz stypendialny UJ), w 2011 nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców. Stypendysta wymiany międzyuczelnianej do University at Buffalo, New York (2005 rok), Georg-August-Universitat Göttingen, Getynga, Niemcy (2006) oraz Helsingin Yliopisto-University of Helsinki (2010).

Członek Society for American Archaeology (SAA), The Fulbright Association, Polsko-Amerykańskiego Towarzystwa Etnograficznego im. Bronisława Malinowskiego w Atlantic City (PAES-PATE), Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Promocji i Popularyzacji Archeologii Pro-Archeo. Jest członkiem redakcji czasopisma naukowego "Polish Contributions in New World Archaeology" (Polska Akademia Umiejętności-Instytut Archeologii UJ).

Najważniejsze wykłady prowadzone w Instytucie Archeologii UJ

  • Archeologia Nowego Świata (Archeologia, Kulturoznawstwo)
  • Cywilizacje klasyczne Ameryki Środkowej i Południowej (Kulturoznawstwo)
  • Kultury rolnicze i łowiecko-zbierackie Ameryki Północnej (Archeologia, Kulturoznawstwo)
  • Struktury społeczne i osadnicze w kulturach indiańskich Ameryki Północnej (Archeologia, Kulturoznawstwo)
  • Elementy metodologii i metodyki badań archeologicznych (Archeologia)
  • Seminarium i proseminarium (Archeologia, Kulturoznawstwo)

Wybrane publikacje:

Selected publications

  • 2018, From Clovis hunters to Pueblo farmers: the pre-Columbian period in the Mesa Verde region of the North American Southwest, In: Multas per gentes et multa per saecula. Amici magistro et collegae suo Joanni Christopho Kozłowski dedicant, ed. by P. Valde-Nowak, K. Sobczyk, M. Nowak, and J. Źrałka, Institute of Archaeology, Jagiellonian University in Krakow- Alter Publishing House, Krakow, pp. 621-633.
  • 2017, Shamans, spirals and warriors – rock art in Castle Rock Pueblo community, Colorado, USA through Native American oral traditions and archaeological interpretations. EXPRESSION, no. 16, June 2017: 112-125.
  • 2017, Dawny świat Indian Pueblo: sztuka naskalna kanionów regionu Mesa Verde w Kolorado, USA [Ancient Pueblo World: Rock Art of the Canyons of the Mesa Verde Region, Colorado, USA]. In Sztuka naskalna. Polskie doświadczenia badawcze, (ed. by A. Rozwadowski). Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata-Polish Institute of World Art Studies, STUDIES AND MONOGRAPHS, vol. 24 (pp. 167-195).
  • 2017, Architektura obronna kultury Pueblo w kanionach regionu Mesa Verde, Kolorado, USA. In Indianie Lenni Lenape i inni…Referaty Seminariów Antropologicznych 2009-2014, Referaty Konferencji Naukowej "Być Indianinem to…", Andrzej J. R. Wala and E. Dżurak (eds.), Polish-American Ethnological Society in Memory of Bronislaw Malinowski (PAES/PATE), Atlantic City, pp. 139-163.
  • 2017, Mity i legendy Indian Ameryki Północnej, cz. II. R. Erdoes i A. Ortiz, translation by Agata Świerzowska [American Indians Myths and Legends, originally published in 1984 in the USA], ed. by R. Palonka and A. Słupianek (series editor R. Palonka). Alter Publishing House, Krakow.
  • 2016, Architecture, settlement structure and the rock art of Pueblo culture in the canyons of the Mesa Verde region, Colorado, USA. Tambo. Boletín de Arqueología No. 3, J. Szykulski, E. Bautista Quijano, K. Krajewska, Ł. Mikocik (eds.), University of Wrocław, pp. 307–334.
  • 2016, Architecture, rock art and the settlement structure in the Castle Rock Community, Mesa Verde region, Colorado. Antiquity, vol. 90, no. 349, Project Gallery, online: http://antiquity.ac.uk/projgall/palonka349
  • 2016, W poszukiwaniu indiańskiej przeszłości: Badania polskiego projektu archeologicznego w Kolorado. Alma Mater. Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego, no. 182-183 (luty-marzec): 56-59.
  • 2015, Pueblo Community in the Lower Sand Canyon Locality, Colorado: Preliminary Report of the Sand Canyon-Castle Rock Community Archaeological Project, 2011-2014. Contributions in New World Archaeology, J. K. Kozłowski, R. Palonka, M. Wasilewski, J. Źrałka (eds.), vol. 9: 69-92 (co-authors: A. Słupianek, J. Nawrot).
  • 2015, Collection of pottery and lithic materials form the Mesa Verde region, Colorado, USA, at the Institute of Archaeology, Jagiellonian University in Krakow. Contributions in New World Archaeology, J.K. Kozłowski, R. Palonka, M. Wasilewski, J. Źrałka (eds.), vol. 8: 105-123 (co-authors: J. Kościuk, A. Drabik).
  • 2013, Pueblo culture settlement structure in the central Mesa Verde Region, Utah-Colorado in the Thirteenth Century AD. In Environment and subsistence – forty years after Janusz Kruk’s „Settlement studies…” (= Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa/Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 11), Kadrow S. and Włodarczak P. (eds.). Rzeszow, Bonn: Mitel & Verlag Dr. Rudolf Habelt GmbH, pp. 193-224.
  • 2011, Defensive Architecture and the Depopulation of the Mesa Verde Region, Utah-Colorado, USA in the Thirteenth Century A.D. Jagiellonian University Press, pp. 1-240.
  • 2011, Wstępne wyniki sondażowych badań archeologicznych na terenie dawnego zespołu dworskiego wyprzedzających budowę obwodnicy Muszyny, 2010 r. Almanach Muszyny, pp. 17-23.
  • 2010, Late Pueblo III Sites in Lower Sand Canyon Locality, Montezuma County, Colorado - Preliminary Report of the Archeological Survey of 2009. Polish Contributions in New World Archaeology, New Series, fasc. 2: 113-144.
  • 2009, Goodman Point Pueblo: Research on the Final Period of Settlement of the Ancestral Pueblo Indians in the Mesa Verde Region, Colorado, USA. The Preliminary Report, 2005-2006 Seasons. Recherches Archeologiques, Nouvelle Serie 1, ed. by W. Blajer, pp. 543-567 (co-author Kristin A. Kuckelman).
  • 2009, Kultura Indian Pueblo w regionie Mesa Verde. Możliwości rekonstrukcji przeszłości w oparciu o współpracę archeologów z Rdzennymi Amerykanami. In Indianie Kalinago i inni…Referaty Seminariów Antropologicznych 2001-2008, ed. by Andrzej J.R. Wala and Krystyna Baliszewska, PAES/PATE–TIPI, Atlantic City–Wielichowo, pp. 105-124.
  • 2008, Archaeological research at Goodman Point Pueblo and the depopulation of the Mesa    Verde Region, Utah-Colorado, USA. Polish Contributions in New World Archaeology, New Series, fasc. 1: 129-168, (co-author Kristin A. Kuckelman).
  • 2007, Dobre czasy dla indiańskich kultur. Muzea, a wiedza tubylczych Amerykanów. Tawacin 1(77): 44-46.
  • 2006, Kultura Pueblo–rekonstrukcja przeszłości dzięki współpracy archeologów z rdzennymi Amerykanami. In Materiały z I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Rdzenna Ludność Stanów Zjednoczonych–tradycyjne życie i rezerwatowa rzeczywistość”, Kraków-Wielichowo, pp. 79-97.
  • 2005, Archaeological, Historical and Ethnographic Sources-Interdisciplinarity of Studies of the Past. Sprawozdania Archeologiczne 57: 271-306. Polish Academy of Sciences (PAN).